Achteraf betalen als pinpas: nieuw Nibud-rapport bevestigt wat wij al zagen
Ongeveer 54 procent van de jongvolwassenen tussen 18 en 27 jaar maakt weleens gebruik van achteraf betalen. Meer dan de helft van hen ziet dit niet als een schuld, maar als een gewone manier van betalen. Dat blijkt uit het rapport Jongvolwassenen en achteraf betalen van het Nibud. Wij lazen het onderzoek van begin tot eind en kunnen niet anders dan concluderen dat de resultaten bevestigen wat wij vorige maand al aankaartten.
In maart schreef CEO Arjan Stigter over onze keuze om bepaalde BNPL-vorderingen te weigeren, zolang de zorgplicht van aanbieders niet aantoonbaar is geborgd. Het nieuwe Nibud-onderzoek legt de cijfermatige basis onder precies die zorg.
Lees onze eerdere blog: "BNPL en de noodzaak van echte zorgplicht" →
Resultaten van het onderzoek
Het Nibud ondervroeg 1.509 jongvolwassenen van 18 tot en met 27 jaar, aangevuld met twee verkennende groepsgesprekken. De onderzoekers keken naar het gebruik van kleine kredieten, de perceptie van Buy Now Pay Later, het financiële gedrag en de mate van geldstress.
Een aantal interessante punten uit het onderzoek:
- Meer dan 50% van de jongvolwassenen ziet BNPL als betaalmiddel en niet als lening.
- Ca. 39% van de BNPL-gebruikers heeft wel eens te laat betaald.
- 13% van de minderjarige scholieren gebruikt BNPL, ondanks de leeftijdsgrens.
- 24% heeft al incassokosten gehad door te laat betalen via BNPL.
Hoe jongeren kijken naar achteraf betalen
Een van de opvallendste bevindingen in het rapport gaat over de perceptie van de jonge mensen. Hoe vaker iemand gebruikmaakt van achteraf betalen, hoe minder hij of zij het als het opbouwen van een schuld beschouwt. Frequente gebruikers zien het bijna uitsluitend als een regulier betaalmiddel.
| Omschrijving | BNPL nooit | BNPL soms | BNPL vaak |
| Een manier van betalen | 10% | 25% | 36% |
| Een vorm van lening | 30% | 35% | 26% |
| Een schuld | 38% | 17% | 16% |
| Tijdelijk uitstel, geen schuld | 21% | 23% | 23% |
Hoe jongvolwassenen achteraf betalen omschrijven, naar gebruik (bron: Nibud 2026)
Dit beeld sluit nauw aan op onze eigen observatie: BNPL-aanbieders presenteren hun dienst actief als betaalmiddel. Onder meer door betaalpassen uit te geven en het te koppelen aan apps voor betaaloverzichten. De boodschap die jongeren meekrijgen is er dus niet één van "let op, dit is een lening", maar van "klik hier om af te rekenen".
De blinde vlek van het stapelen van schulden
Wat het rapport ook duidelijk in beeld brengt, is de overlap in gebruik van kleine kredieten. Wie vaak achteraf betaalt, staat ook vaker rood, heeft vaker een creditcard en koopt vaker een telefoon op afbetaling. Schulden worden gestapeld, terwijl niemand het totaalplaatje ziet, de aanbieder niet en de consument zelf vaak al helemaal niet.
| Combinatie met BNPL | BNPL nooit | BNPL soms | BNPL vaak |
| Telefoon op afbetaling | 22% | 30% | 53% |
| Creditcard | 12% | 16% | 32% |
| Rood staan | 4% | 10% | 17% |
Combinatie van kleine kredieten naar BNPL-gebruik (bron: Nibud 2026)
Bovenstaande tabel laat precies de blinde vlek zien die Arjan in maart beschreef. Omdat aanbieders vanwege privacyregels niet bij de concurrent kunnen kijken, stapelen schulden zich op voordat er ergens een rode vlag omhoog gaat.
Frequente gebruikers en geldstress
Een ander belangrijk onderdeel van het rapport gaat over geldstress. Het Nibud onderzocht de samenhang tussen BNPL-gebruik en financiële druk. De uitkomst is veelzeggend: wie BNPL vaak gebruikt, ervaart significant meer geldstress dan wie het zelden of nooit gebruikt.
| Stelling | BNPL nooit | BNPL vaak |
| Ik heb vaak te weinig geld | 26% | 54% |
| Ik kan mijn rekeningen niet op tijd betalen | 18% | 43% |
| Ik leef van dag tot dag | 23% | 54% |
| Ik maak me vaak zorgen over geld | 38% | 62% |
| Ik heb weinig controle over mijn geldzaken | 27% | 54% |
Geldstress bij frequente BNPL-gebruikers versus niet-gebruikers (bron: Nibud 2026)
Het Nibud rapport stelt uitdrukkelijk dat het lastig is om aan de hand van de resultaten uitspraken te doen over oorzaak en gevolg. Het kan zijn dat BNPL financiële stress veroorzaakt, maar ook dat jongeren die al financiële stress ervaren juist BNPL gebruiken om toch aankopen te kunnen doen. In beide gevallen is het een negatief verschijnsel en is het uiteindelijk de incassobranche aan het einde van de lijn.
Een stap in de goede richting
Het Nibud noemt de aankomende regulering, waarbij BNPL in november 2026 onder de Wet op het financieel toezicht valt en aanbieders een kredietwaardigheidscheck moeten uitvoeren, een goede ontwikkeling. Maar het rapport voegt daar direct aan toe: het succes staat of valt bij een goede uitvoering en handhaving.
Dat is precies de reden waarom wij bij Ultimoo nu nog selectief zijn. Zolang de zorgplicht niet wettelijk is vastgelegd én gehandhaafd, willen wij niet de partij zijn die de eindrekening presenteert van een onverantwoord voortraject.
Het meest opvallend is dat de jongvolwassenen zelf ook voor strengere regels zijn. Zo steunt 69 procent van de ondervraagden een verplichte leeftijdscheck en 71 procent een standaard waarschuwingszin bij BNPL, vergelijkbaar met die bij andere leningen.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Levert u aan jongvolwassenen, of biedt u zelf een betaaloptie achteraf aan? Dan is dit onderzoek van het NIBUD een direct signaal. De klant die vandaag bestelt, heeft mogelijk al meerdere openstaande BNPL-verplichtingen bij andere aanbieders, zonder dat u of hij dat weet.
Goed debiteurenbeheer begint daarom vóórdat een factuur onbetaald blijft:
- Communiceer betalingstermijnen helder en herhaal ze bij iedere transactie.
- Volg betalingsachterstanden snel op, bij voorkeur binnen veertien dagen.
- Schakel tijdig een minnelijke incassopartner in zodra een herinnering geen effect heeft.
- Controleer of uw eigen betaalproces voldoet aan de aankomende zorgplichtregels.
Hoe eerder een incassotraject wordt opgestart, hoe groter de kans op succesvolle inning. Wachten vergroot het risico dat de debiteur inmiddels meerdere schuldeisers heeft en uw vordering achteraan in de rij staat.
