Is een 'schone lei' na 18 maanden wel de oplossing?
Mensen in financiële problemen verdienen absoluut een nieuwe kans, maar een kans is pas écht waardevol als je hem met de juiste begeleiding en handvatten kunt grijpen.
In Nederland lijkt het innen van een rechtmatige vordering soms wel een taboe te zijn geworden. Waar we het er maatschappelijk allemaal over eens zijn dat we mensen met problematische schulden moeten helpen, vraag ik me tegelijkertijd af: slaan we niet te ver door?
In mijn recente incassovisie voor 2026 snijd ik een pijnlijk maar noodzakelijk onderwerp aan: de verstoorde balans tussen de bescherming van de schuldenaar en de positie van de schuldeiser.
De schuldeiser als boeman
Er is in ons land, meer dan in de landen om ons heen, een politiek klimaat ontstaan waarin de weegschaal soms volledig lijkt te zijn doorgeslagen. De regelgeving stapelt zich op om de consument te beschermen. En hoewel bescherming tegen overkreditering en problematische schulden absoluut cruciaal is, zorgt de huidige dynamiek ervoor dat de schuldeiser regelmatig met lege handen achterblijft. Die schuldeiser is vaak gewoon een ondernemer die wacht op betaling voor netjes geleverde goederen of diensten. Erger nog: in het publieke debat wordt deze ondernemer of dienstverlener niet zelden als de grote 'boeman' afgeschilderd.
De illusie van het nulaanbod
Een van de meest in het oog springende voorbeelden van dit doorgeslagen klimaat is de vernieuwde minnelijke schuldsanering. Deze is inmiddels zo ingericht dat een schuldenaar na slechts achttien maanden met een 'schone lei' verder kan. In de praktijk resulteert dit regelmatig in een zogenoemd 'nulaanbod': de schuldenaar is na anderhalf jaar van zijn schulden af, zonder dat er ook maar één euro aan de schuldeisers is betaald.
Op het eerste gezicht klinkt zo'n snelle doorstart sympathiek, maar wie verder kijkt, ziet een groot risico. Dat 'verder gaan' na achttien maanden gebeurt namelijk heel letterlijk. Na het verkrijgen van de schone lei stopt het traject en is er nauwelijks tot geen sprake van nazorg of financiële begeleiding. We sturen kwetsbare mensen direct terug de complexe consumptiemaatschappij in, vol verleidingen, zonder ze structureel weerbaar te maken.
Het resultaat? Een levensgroot risico dat zij binnen de kortste keren opnieuw in de financiële problemen belanden. We helpen ze weliswaar van hun actuele schulden af, maar we verzuimen ze de middelen te bieden om in de toekomst uit de schulden te blijven.
Terugkeer naar de WSNP
Als we de overheidsdoelstelling, het halveren van het aantal gezinnen met schulden in 2030, écht serieus willen nemen, helpt het huidige systeem niet. Wat mij betreft moeten we het roer omgooien, schaffen we de minnelijke schuldhulp verlening af en schakelen we direct door naar de wettelijke schuldsanering (WSNP), inclusief een intensieve periode van ondersteuning via soms zelfs curatele of bewindvoering.
Dit klinkt in de huidige tijdgeest misschien streng, maar in essentie is dit veel effectievere hulpverlening. Mensen in de financiële problemen verdienen absoluut een nieuwe kans, maar een kans is pas echt waardevol als je hem met de juiste begeleiding en handvatten kunt grijpen. Zonder die intensieve begeleiding dweilen we met de kraan open.
De norm herstellen
Tot slot moeten we terug naar de basis: het fundament van een gezonde, draaiende economie. Je betaalt voor wat je aanschaft. Gelukkig kan ik in onze dagelijkse praktijk constateren dat veruit de meeste klanten hun betalingsverplichtingen gewoon keurig nakomen. Om dat systeem, en het vertrouwen daarin, in stand te houden, moet de norm dat je betaalt voor je aankopen weer serieus worden genomen.
Kort samengevat: mensen met schulden moeten we helpen, maar we moeten ze niet helpen om opnieuw schulden te maken door te lichtzinnig over de oorzaak heen te stappen. Door te kiezen voor duurzame oplossingen met échte begeleiding, beschermen we de schuldenaar tegen zichzelf én doen we weer recht aan de ondernemer die op zijn geld wacht.
Arjan Stigter
CEO Ultimoo
Dit artikel is een verdieping op één van de kernthema's uit mijn langetermijnvisie voor Ultimoo. Wil je mijn volledige visie lezen over de toekomst van de incassobranche, en hoe ik kijk naar onderwerpen zoals AI en BNPL? Lees dan het hoofdartikel: Visie 2026: De toekomst van incasso.
