Waarom de rechtszaal het eindstation is (en bijna nooit de oplossing)
Iemand die al diep in de schulden zit extra belasten met dagvaardingskosten en griffierechten is maatschappelijk onverantwoord en economisch zinloos.
In de incassowereld van de jaren '90 was de tactiek simpel. Wie het hardst riep, kreeg meestal als eerste betaald. De deurwaarder was de ultieme stok om mee te slaan. Maar in 2026 is die agressieve benadering niet alleen achterhaald, het is een teken van een falend proces. Bij Ultimoo bewijzen we dat 99% van de zaken zonder rechter opgelost kan worden. Is het tijd voor een wettelijk verbod op zinloze proceskosten?
In mijn hoofdvisie op 2026 schreef ik het al: de toekomst van incasso is minnelijk. De tijd van 'cowboypraktijken' en incassoboeven als Eef Hoos ligt gelukkig ver achter ons. Waar incasseren vroeger draaide om dreigen met juridische stappen, draait het nu om data, empathie en, bovenal, het voorkomen van onnodige kosten voor de debiteur.
Minder dan 1 procent gerechtelijk
In 2025 behandelden we bij Ultimoo ruim 400.000 dossiers. Hoeveel daarvan kwamen er uiteindelijk voor de rechter? Nog geen 3.000. Dat is minder dan één procent!
Terwijl de marktstandaard vaak nog tussen de 5% en 10% schommelt, laten wij zien dat een gang naar de rechter in 99% van de gevallen simpelweg niet nodig is. Sterker nog, ik durf te stellen dat een dagvaarding vaak een bewijs van onvermogen is van het voortraject. Als je je data-analyse en klantcontact op orde hebt, weet je namelijk al vóórdat je kosten maakt of iemand kan of wil betalen.
De dubbele pet van de deurwaarder
Ik heb een uitgesproken mening over de rol van de gerechtsdeurwaarder. Vandaag de dag zien we veel deurwaarders die zich diep in het minnelijke (buitengerechtelijke) traject mengen. In mijn ogen is dat een duidelijke mismatch van belangen.
De deurwaarder heeft een door de Koning toegewezen, ambtelijke rol. Die rol zou beperkt moeten blijven tot waar hij voor bedoeld is: het uitvoeren van ambtshandelingen en de executie van een vonnis, zoals dat ook in de meeste andere landen om ons heen geregeld is.
Het minnelijke traject, de dialoog en de oplossing met de klant, is het specialisme van het incassobureau. Wanneer een partij die geld verdient aan proceskosten (de deurwaarder) ook de regie voert over het voorkomen van diezelfde kosten, ontstaat er een prikkel die niet in het belang van de schuldeiser én zijn klant is.
Een wettelijk verbod op zinloze kosten
Het is tijd dat de politiek kleur bekent. Ik vind dat er een wettelijk verbod moet komen op het maken van gerechtelijke kosten wanneer een partij weet (of redelijkerwijs kan weten) dat de debiteur deze kosten nooit kan dragen.
Het klakkeloos doorzetten van dossiers naar de dure gerechtelijke fase is niet meer van deze tijd. Het jaagt mensen onnodig verder de problemen in en de schuldeiser ziet onderaan de streep vaak nog steeds geen cent.
Wie niet horen wil...
Betekent dit dat de rechtszaal en de deurwaarder moeten verdwijnen? Zeker niet. Voor de 'onwillige' betaler, de groep die wel de middelen heeft, maar bewust de verplichtingen ontduikt, blijft de gang naar de rechter met ondersteuning van een deurwaarder een noodzakelijk sluitstuk.
Maar voor de rest van Nederland geldt: een goede oplossing heeft geen rechter nodig, maar wel een goed gesprek gevolgd door de juiste handelingen en vaak zelfs meer handelingen die maken dat dit traject nauwelijks kostendekkend is voor ons als incassobureau, dat hoort erbij maar moet niet als vanzelfsprekend worden gezien.
Arjan Stigter
CEO Ultimoo
Dit artikel is een verdieping op één van de kernthema's uit mijn langetermijnvisie voor Ultimoo. Wil je mijn volledige visie lezen over de toekomst van de incassobranche, en hoe ik kijk naar onderwerpen zoals AI en BNPL? Lees dan het hoofdartikel: Visie 2026: De toekomst van incasso.
