Afsprakenkader Sociaal Incasseren: Wat betekent dit voor u als schuldeiser?

In Nederland kampen zo’n 750.000 huishoudens met problematische schulden en leven ongeveer 540.000 mensen in armoede. Wat hierbij opvalt: de traditionele manier waarop we betalingen innen, maakt deze problemen vaak groter in plaats van kleiner. Kosten stapelen zich op bovenop een schuld die toch al niet betaald kon worden. Wat begon als één openstaande rekening, eindigt in een situatie waar niemand beter van wordt: de klant niet, de maatschappij niet en u als schuldeiser al helemáál niet.

Het Afsprakenkader Sociaal Incasseren is het antwoord van een groeiende groep bedrijven en incassopartijen op dit knelpunt. Ultimoo heeft zich inmiddels aangesloten als aspirant-deelnemer. In dit artikel ontdekt u wat het Afsprakenkader precies inhoudt, wat het van deelnemers vraagt en waarom wij geloven dat dít de richting is waarin onze branche zich moet bewegen.

Wat is het Afsprakenkader Sociaal Incasseren?

Het Afsprakenkader is een vrijwillige, maar bindende overeenkomst tussen bedrijven, gemeenten, incassopartijen en maatschappelijke organisaties die zich committeren aan een mensgerichte manier van incasseren. Het initiatief valt onder de Stichting Financieel Gezond Nederland (SFGN), een publiek-private coalitie met Koningin Máxima als erevoorzitter. De gezamenlijke ambitie is helder: het aantal financieel kwetsbare huishoudens in 2030 halveren.

Het uitgangspunt van het kader is nuchter: ook bij sociaal incasseren blijft het doel dat betalingsverplichtingen worden nagekomen. Het draait niet om zomaar kwijtschelden of wegkijken. Het draait om het inzicht dat een aanpak die rekening houdt met iemands échte situatie, veel vaker tot een betaling leidt dan een kille, standaardprocedure. Het kader trad in maart 2025 in werking en is sinds de update naar versie 2.0 in november 2025 voorzien van een specifiek addendum voor incassopartijen.

De zeven pijlers van Sociaal Incasseren

Het Afsprakenkader vertaalt 'sociaal incasseren' in zeven overzichtelijke pijlers, elk voorzien van gezamenlijke ambities en concrete uitgangspunten:

1. Ondersteuning en schuldhulpverlening: Deelnemers verwijzen proactief en laagdrempelig naar financiële hulp (zoals Geldfit) en werken zonder drempels mee aan erkende schuldhulpverlening.
   
   
2. Beleid en interne organisatie: Sociaal incasseren is niet slechts een taakje voor de afdeling debiteurenbeheer, maar organisatiebreed beleid met commitment vanuit de directie.
   
   
3. Voorkomen van risicovolle verplichtingen: Schuldeisers gaan geen nieuwe verplichtingen aan met klanten die deze aantoonbaar niet kunnen dragen. Voor incassopartijen betekent dit dat zij kritisch beoordelen met wélke opdrachtgevers zij in zee gaan.
   
   
4. Ondersteuning bij een gemiste betaling: Kosteloos herinneren via diverse kanalen, communicatie op begrijpelijk B1-taalniveau, informatie in minimaal één andere taal, makkelijke betaalmethoden en altijd de mogelijkheid tot persoonlijk contact.
   
   
5. Passende betalingsregelingen: Een regeling wordt direct bij het eerste contact kosteloos aangeboden, waarbij de haalbaarheid wordt getoetst (bij voorkeur op basis van het Vrij Te Laten Bedrag). Het mag geen nieuwe achterstanden elders veroorzaken.
   
   
6. Beperkte kosten in het minnelijke traject: Incassokosten blijven altijd proportioneel ten opzichte van de oorspronkelijke schuld. 
   
   
7. Het gerechtelijk traject als ultiem redmiddel: Formele stappen (zoals dagvaarden en executie) worden pas gezet als niets anders meer werkt, wanneer een juridische route naar verwachting wél resultaat oplevert en de bijkomende kosten in verhouding staan tot de hoofdsom.

Comply or explain: geen loze beloftes

Het Afsprakenkader is absoluut geen intentieverklaring die na het zetten van een handtekening in een la verdwijnt. Iedere deelnemer stelt een uitgebreid implementatieplan op. Per uitgangspunt geef je aan of je eraan voldoet (comply), of je de ambitie op een andere manier invult en waarom (explain), of dat de invoering nog niet haalbaar is en wat de obstakels zijn.

Dit plan wordt beoordeeld door de Rapporteur Sociaal Incasseren en uitvoerig besproken met de onafhankelijke Monitoringscommissie, waarna een jaarlijks voortgangsgesprek volgt. Blijft een deelnemer structureel in gebreke? Dan volgt na dialoog en een herstelperiode onherroepelijk verwijdering van de deelnemerslijst.

Voor u als schuldeiser is dít de absolute meerwaarde. Het is geen gekocht keurmerk dat leuk staat in de footer van uw website, maar een doorlopend proces van verantwoording, toetsing en verbetering.

Wat het betekent voor uw eigen organisatie

Kiest u er als bedrijf voor om zich aan te sluiten? Dan raakt dat meer dan uw incassoproces alleen. Het vraagt om bestuurlijk commitment en het beïnvloedt keuzes die organisatiebreed worden gemaakt. Denk aan het aanscherpen van uw acceptatiebeleid, de kritische inzet van Buy Now, Pay Later-methodes, de actieve doorverwijzing naar financiële hulp én de ruimte die u inbouwt voor coulance.

Het beïnvloedt bovendien direct uw keuze voor een incassopartner. Onderdeel 6 vereist namelijk dat u harde afspraken maakt met uw incassobureau over sociaal incasseren, gekoppeld aan een eerlijke vergoeding en financiële prikkels die dit beleid ondersteunen. En precies daar raakt het kader een gevoelige snaar in onze sector.

De pijnpunt-bepaling voor incassopartijen

In het addendum voor incassopartijen staat zwart-op-wit: zij mogen geen afspraken maken met opdrachtgevers die als doel hebben dat de opdrachtgever aan het incassotraject kan verdienen. Hierbij wordt het veelgebruikte no cure, no pay-model expliciet als af te raden voorbeeld genoemd.

Voor een branche die al jaren drijft op no cure, no pay als voornaamste verkoopargument, is dit een scherpe en ongemakkelijke bepaling. Wij vinden dat ongemak echter meer dan terecht. Want laten we eerlijk zijn: als een verdienmodel primair afhankelijk is van doorbelaste kosten aan een veelal kwetsbare debiteur, ontstaat er een prikkel die haaks staat op de kern van sociaal incasseren. Dit gesprek wordt in onze markt nog veel te weinig hardop gevoerd, maar het Afsprakenkader dwingt het nu af.

Voor Ultimoo vormt dit thema een cruciaal onderdeel van ons implementatieplan. Comply or explain betekent immers ook transparant zijn over waar je vandaan komt en welke stappen je momenteel zet.

Waarom Ultimoo deelneemt

"Wij geloven in een Nederland zonder problematische schulden," zegt Arjan Stigter, CEO van Ultimoo. "Dat kun je als incassobureau niet alleen vanaf de zijlijn roepen. Dat vraagt dat je je eigen praktijk continu langs de meetlat legt. We waren al nauw betrokken bij de totstandkoming van de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki), omdat we vinden dat deze sector strenge kwaliteitseisen nodig heeft. Waar de wet de ondergrens markeert, legt het Afsprakenkader de lat juist hoger."

"Ik ben er eerlijk in: niet elk uitgangspunt is morgen naadloos ingeregeld. Sommige normen raken aan marktstructuren die al decennia zo zijn ingericht. Maar juist dáárom is het waardevol dat we onszelf verplichten onze stappen vast te leggen en ons jaarlijks laten bevragen door een onafhankelijke commissie. Voor onze opdrachtgevers biedt dit de zekerheid dat de sociale aanpak die zij van ons eisen, geen loze marketingbelofte is, maar wordt getoetst aan de strengste landelijke normen."

Onze deelname is een logisch vervolg op onze huidige visie. In ruim 90% van onze dossiers wordt de achterstand minnelijk opgelost, slechts 1% belandt in een gerechtelijk traject. Dat is geen toeval. Het is het resultaat van vroegtijdig contact, realistische regelingen en het besef dat betalingsachterstanden vaker het gevolg zijn van onmacht dan van onwil.

Wat dit u als opdrachtgever oplevert

Sociaal incasseren groeit in rap tempo uit tot een harde eis in de markt. U wordt er in toenemende mate op beoordeeld door toezichthouders, klantenraden, huurdersorganisaties én in aanbestedingen. Wie kan aantonen dat zijn incassopartner aan een getoetste, landelijke norm voldoet, staat simpelweg sterker dan de concurrent die het enkel bij beloftes houdt.

Daarnaast is er het harde, praktische argument: sociaal incasseren werkt gewoon beter. Een aanpak die aansluit bij de werkelijke leefsituatie van uw klant levert vaker én sneller betaling op. Een mooi voorbeeld? Bij een woningcorporatie waarvoor wij de huurderscontacten verzorgen, daalde het aantal incassodossiers met maar liefst 30%. Hier stond geen enkele klacht van huurders tegenover. Dat betekent minder dossiers, lagere kosten en een duurzame klantrelatie die behouden blijft.

Meer weten?

Wilt u het volledige Afsprakenkader Sociaal Incasseren doornemen? U vindt het op de website van de Stichting Financieel Gezond Nederland. Bent u benieuwd hoe Ultimoo sociaal incasseren concreet en doeltreffend kan toepassen voor uw sector? Onze specialisten denken graag met u mee en lichten het met plezier toe.